Wat voor samenleving willen we eigenlijk zijn?

Op 27 mei keek ik naar het debat over passend en inclusief onderwijs. Tijdens het debat ging het veel over randvoorwaarden: personeel, expertise, huisvesting en geld. Allemaal belangrijk. Maar terwijl ik luisterde, dacht ik vooral aan een andere vraag: wat voor samenleving willen we eigenlijk zijn?

Want onderwijs is uiteindelijk maar een deel van het leven. Kinderen brengen een aantal uren per dag door op school. Maar ze groeien op in een wijk. Ze spelen op een plein. Ze sporten bij een vereniging. Ze ontmoeten elkaar op straat, in het park of bij de kinderopvang. Daar leren ze samenleven. Daar ontdekken ze dat mensen verschillend zijn. Daar leren ze rekening houden met elkaar. Daar ontstaan vriendschappen.

De vraag is daarom niet alleen hoe we inclusief onderwijs organiseren. De vraag is vooral of we een inclusieve samenleving willen zijn. Een samenleving waarin kinderen met en zonder ondersteuningsvraag elkaar vanzelfsprekend ontmoeten. Waar verschillen niet leiden tot afzondering, maar tot ontmoeting. Waar iedereen erbij hoort.

Niet omdat het gemakkelijk is. Niet omdat alle randvoorwaarden perfect zijn. Maar omdat we vinden dat ieder mens ertoe doet.

Natuurlijk zijn goede randvoorwaarden belangrijk. Inclusief onderwijs vraagt om deskundigheid, ondersteuning, samenwerking en passende voorzieningen. Maar randvoorwaarden alleen maken nog geen inclusie.

Inclusie begint met een overtuiging. Een manier van kijken. Niet denken in beperkingen, onmogelijkheden en uitzonderingen, maar denken in mogelijkheden, oplossingen en gezamenlijke verantwoordelijkheid.

Niet de vraag: Kan dit kind hier wel zijn?

Maar de vraag: Wat hebben wij nodig om ervoor te zorgen dat dit kind erbij kan horen?

Misschien is dat wel de kern. Inclusief onderwijs is geen doel op zichzelf. Het is een uitdrukking van de wens om een inclusieve samenleving te zijn. Een samenleving waarin niemand aan de zijlijn hoeft te staan. Waar kinderen samen opgroeien, samen leren en samen leven.

Gewoon omdat we vinden dat iedereen erbij hoort.

Karin Scholte de Jonge

Bekijk het debat over passend en inclusief onderwijs in de Tweede Kamer →